Dulce et decorum est…

De manier waarop Oekraïners zich in de strijd werpen roept het vers van Horatius op: Dulce et decorum est pro patria mori – Edel en eervol is sneuvelen voor je land. (Oden III.2.13 – vert. Schrijvers, 2003). De Romein haalde het bij Tyrtaios, die zes eeuwen vroeger voor de Spartanen marsliederen componeerde. Ik heb die horatiaanse ode in al mijn jaren als poësisleraar steevast genegeerd, en dook het Dulce et decorum ergens op, ik plaatste het in zijn context.

De oorlogstrauma’s van de 20ste eeuw hebben het vers alle betekenis ontnomen, ofschoon het op onnoemelijk veel plaatsen nog steeds als inscriptie fungeert. Voor Wilfred Owen, de Engelse dichter die sneuvelde in de laatste dagen van WOI, was dat vers een ‘oude leugen’: My friend, you would not tell with such high zest / To children ardent for some desperate glory, / The old Lie: Dulce et decorum est / Pro patria mori. De pacifist Benjamin Britten verwerkte het gedicht van Owen in zijn War Requiem (1962).

En nu lees en zie ik hoe Oekraïners, jong en oud, dat antieke adagium op hun manier beleven. Of hoe patriottisme wordt opgeroepen en uitgedaagd door moordende agressie.