Oekraïens-Russische Gogol

Van Gogol las ik tot dusver Peterburgse verhalen, Dode zielen en onlangs nog Taras Boelba uit Mirgorod. Deze week grijp ik naar zijn Avonden op een hoeve nabij Dikanka, vrolijke én diabolische verhalen uit 1831-32, waarmee de jonge twintiger op slag beroemd werd. Zijn familielandgoed lag bij Dikanka even ten noorden van Poltava, ook de naam van de noordoostelijke oblast van Oekraïne, dat toen Klein-Rusland heette.
Gogol, Rus of Oekraïner? Hij schrijft in het Russisch en voorziet zijn eerste verhalen van motto’s in het Oekraïens. Wie de Dnjepr tot leven wil zien komen, neme hoofdstuk X uit Een verschrikkelijke wraak. Het leest als een stroomgedicht. Tot plots deze vergelijking:
Zo gaat een kozakkenmoeder tekeer als ze haar zoon uitgeleide doet naar het leger. Stoer en uitgelaten rijdt hij op zijn ravenzwarte paard, met een hand in zijn zij en zijn muts kranig op één oor; maar zij rent huilend achter hem aan, probeert zijn stijgbeugel te pakken, grijpt het paardenbit, wringt haar handen en barst jammerend in hete tranen uit.’ (vert. Aai Prins, Russische Bibliotheek, Van Oorschot, 2012)
Oekraïens of Russisch? In oorlogstijd is er in het gebied van de mooie Djnepr slechts één soort moederverdriet. Daarom moest ik naar deze Gogol grijpen.