Zomeren 4 – Isocrates

Van de intense leesweken op de zomerse heuvel blijft Isocrates me wellicht heel lang bij. Isocrates? Atheense redenaar en leraar die in de eerste helft van de vierde eeuw een paideia voorstond die met de macht van het woord mensen vormde als individu én als toekomstige burger van Athene én Hellas. Jeroen Bons vertaalde voor Historische Uitgeverij de kleine helft van zijn oeuvre. Realistischer dan Plato en pragmatischer dan Aristoteles beïnvloedde Isocrates meer dan welke antieke auteur ook opleiding en vorming binnen de westerse cultuur. Zonder die oude Griek ook geen Cicero of Quintilianus. Ik denk terug aan wat ik jarenlang met retoricaleerlingen in zijn Nicocles 7 las: “We hebben gemeenschappen gesticht, wetten vastgelegd en kunsten en wetenschappen vormgegeven. Bijna al onze uitvindingen en prestaties zijn dankzij de gave van het woord tot stand gekomen.” Politici in spe kwamen massaal naar zijn school voor een jarenlange vorming. En hij vormde er velen, want hij werd 98 jaar. Een beetje Isocrates kan vandaag nog wonderen doen in onderwijs en politiek.