Dante in Auschwitz

Op deze Dag voor de Herinnering van de Holocaust blader ik nog eens in Se questo è un uomo – Is dit een mens van Primo Levi. Op meerdere plaatsen citeert Levi uit Dantes Inferno, voor hem een metafoor voor het leven in Auschwitz. Hij vertelt en vertaalt voor een jonge Franse gevangene Dantes versie van Odysseus’ leven na Ithaka én van zijn dood, nadat hij in zijn hoogmoed voorbij de Zuilen van Herakles was gevaren. In Il canto di Ulisse (Inferno XXI, 85-142) gaat Levi, net als Odysseus bij Dante, helemaal in zijn verhaal op en vergeet hij heel even de pijn van het moment, vergeet hij ‘wie ik ben en waar ik ben.’ Levi realiseert zich dat na het citeren van deze verzen van Dante:

‘Considerate la vostra semenza:
Fatti non foste a viver come bruti,
Ma per seguir virtute e conoscenza.

Kijk naar uw oorsprong: gij zijt niet geschapen om als redeloze wezens te leven, maar om deugd en kennis na te streven!’ (Van Dooren, 1987)

Woorden van Dante in de mond van Odysseus in de hel en geciteerd door Primo Levi in Auschwitz.