Toscaans concentratiekamp

Casentino 3 – Toscane doet niet direct denken aan concentratiekampen en ook reisgidsen zwijgen in alle talen over de Tuin van de Herinnering in Renicci bij Anghiari op de overgang van de Casentino naar de Valtiberina. In het gehucht zelf is het zoeken naar deze bittere lieu de mémoire. Van najaar ´42 tot najaar ´43 werden hier zowat 10.000 Joegoslaven vastgehouden door de fascisten, 159 overleefden het kamp niet. Jarenlang dwaal je door Toscane en plots is er iets dat appelleert: op de heuvel lees je het bekroonde en beklijvende De geheugenlozen. De herinnering als wapen tegen populisme van Géraldine Schwarz (Kris Lauwereys en Isabelle Schoepen vertaalden het voor Atlas Contact, 2019). En dan zoek je op de kaart Renicci, dat je haast terloops tegenkomt in een opsomming p. 362. Dat verleden, waarmee Italianen nog altijd worstelen, blijft te goed verborgen in het lyrische Toscane.