Pest in Milaan – 8

Generaties Italianen zijn opgevoed met de historische roman van Alessandro Manzoni I promessi sposi (De verloofden) uit 1827 (herzien in 1842). Zowat een zesde van het verhaal (de hoofstukken 31-36) speelt zich af tijdens de pest die rond 1630 Lombardije en Milaan trof.
Op het einde van het eerste pesthoofdstuk stelt Manzoni dezelfde mechanismen vast die men nu ook in coronatijden in sommige landen ervaart: ongeloof, politieke onwil om de zaak te aanvaarden en te benoemen, zelfs complottheorieën.

‘Aanvankelijk dus geen pest, absoluut niet, in geen geval: het was zelfs verboden het woord te noemen. Daarna, pestilente koortsen: een en ander wordt verkapt toegegeven door middel van het bijvoeglijk naamwoord. Dan, geen echte pest, dat wil zeggen, wel pest, maar in zekere zin: geen daadwerkelijke pest, maar iets waarvoor men geen andere naam had weten te vinden. Ten slotte, pest, zonder twijfel, ontegenzeggelijk, maar dan heeft men ook al een ander denkbeeld omarmd, dat van vergiftiging en hekserij, hetgeen de betekenis van dat gevreesde woord dat men niet meer terug kan nemen, verandert en ondergraaft.’ (vert. Yond Boeke & Patty Krone, 2004)

Ooit waaide er in mijn bibliotheek een exemplaar van de geïllustreerde editie uit 1875 binnen. Ik leg die uitgave hier even naast de vertaling in de Gouden Reeks van Athenaeum-Polak & Van Gennep.

P1100527 (2)