Oxymoron

Vandaag wordt kardinaal Danneels begraven. Bij zijn bisschopswijding in 1977 koos hij voor zijn leuze woorden uit Paulus’ brief aan Titus. Die zinspreuk heb ik altijd een van de mooiste bisschopsleuzen gevonden: Apparuit humanitas Dei nostri – Verschenen is de menslievendheid van onze God (Titus 3, 4).
In de pastorale brief die Paulus aan Titus op Kreta schrijft, staat in het Grieks: ὅτε δὲ ἡ χρηστότης καὶ ἡ φιλανθρωπία ἐπεφάνη τοῦ σωτῆρος ἡμῶν θεοῦ… en in het Latijn: Cum autem benignitas et humanitas apparuit salvatoris nostri Dei… In de NBV: ‘Maar toen de goedheid en de mensenliefde van God onze Redder is verschenen…’
Danneels creëerde bij de bekorting van de paulinische zin een oxymoron, een sterke stijlfiguur: Dei komt naast humanitas te staan. En daarmee wordt in de tegenstelling God-mens tegelijk de nauwe band God-mens benadrukt. Dat wordt nog versterkt door de inversie: voorop in de zinspreuk staat het werkwoord dat de menswording uitdrukt.
Ik herlees deze morgen de korte Titusbrief en denk met dankbaarheid terug aan de man die veel meer heeft betekend dan men vooralsnog wil toegeven. De kardinaal begreep de meeste tekenen van de tijd en is geweest wat Paulus in die brief schrijft: ‘Want de leider (ἐπίσκοπον staat er in het Grieks) van de gemeente moet gastvrij, deugdzaam, bezonnen, rechtvaardig, vroom, ingetogen zijn.’ (Tit 1.7-8)