Romeins dagboek 2

Rome 29.12.2017 – Hoe ver kan megalomanie reiken? Van de Via Appia Antica tot aan de Appia Nuova. En voor een villa is dat vèr. De gebroeders Quintilius, samen consul in 151, bouwden voorbij de vijfde mijlsteen een buitentje dat dertig jaar later keizer Commodus de ogen uitstak. Commodus – die van de Gladiator, 2000 – had weinig last van de stoïcijnse overwegingen van zijn vader Marcus Aurelius, liet beide broeders executeren en genoot nog een decennium van zijn aanwinst. Zwervend over het domein overvalt me niets meer van de romantiek van ruïnes, zoals lang geleden in mijn allereerste dagen langs de Appia. Ik zie de sneeuw op de dichtste toppen van de Abruzzen, voel de ijzige noorder, denk aan het leger slaven die dit keizerlijk leven mogelijk maakten. En ik herinner me de woorden van Marcus Aurelius: Πᾶν ἐφήμερον, καὶ τὸ μνημονεῦον καὶ τὸ μνημονευόμενον – Alles duurt maar één dag, zowel het wezen dat zich iets herinnert als wat men zich herinnert. (Τὰ εἰς ἑαυτόν IV.35)